Kosovo en voetbal: 10 jaar triomfen die de politiek uitdagen en de nationale identiteit bevestigen

Geschreven door: Mentor Nazarko

uitdagende parallellen… met de wereld. Patriottisme vs. voetbalsucces

De Duitse Der Spiegel noemt de overwinning van de BRD op het WK voetbal in 1954 het ware moment waarop de Bondsrepubliek werd geboren. De Frankfurter Allgemeine Zeitung noemt het het moment waarop Duitsland zichzelf terugvond; de Duitse politicoloog Arthur Heinrich noemde het bevrijding van het schuldcomplex;   het begin van een nieuw nationaal zelfvertrouwen.De historicus Hans-Joachim Teichler noemde het   een bijdrage aan de normalisering van de natie. De film “Het wonder van Bern” noemt het   een morele, familiale en nationale wedergeboorte.  Daarom is de publieke perceptie van voetbal sterker dan de academische analyse. Professor Artan Fuga had het ongetwijfeld, toen hij in zijn eigen populariserende stijl de spot dreef met degenen die op televisie voetbal aan patriottisme koppelen na onze nederlaag tegen Polen, alleen en uitsluitend over collega's die voetballers aanvielen met grote en oppervlakkige woorden –opblazers en leeglopers.

Het thema van sportief succes in relatie tot patriottisme is uitdagend, en Kosovo is vandaag ongetwijfeld het beste onderwerp ter wereld. Voor wie zegt: wat hebben wij met het verliezende Duitsland te maken? Laten we dan eens kijken naar de commentaren over de menigte van een miljoen mensen op de Champs-Élysées, toen Frankrijk het WK van 1998 won. Daar vinden we nog enthousiastere bewoordingen: filosoof Edgar Morin schreef: wat een extase over de hervonden republikeinse eenheid; iemand anders noemde het de spontane 14 juli van de Republiek…

 de Kosovaarse sport won in 10 jaar tijd, parallel aan de politiek  die niet wint

10 jaar geleden slaagde Fadil Vokrri, een voetballegende voor Serviërs en Albanezen, erin Kosovo lid te maken van de UEFA en de FIFA, wellicht (?) deels door gebruik te maken van zijn contacten met de bestuurders van de Servische voetbalbond, die weinig weerstand boden. De Russen probeerden het precedent van Kosovo's lidmaatschap te gebruiken om bij de UEFA toelating te vragen voor de Russische republiekjes in Georgië enzovoort, maar dat werd geweigerd. Als gevolg van het diplomatieke meesterwerk van Vokrri en Ademi konden hun jonge landgenoten – voetballers – Rusland meteen in de groepswedstrijden uitdagen en het WK van 2018 bereiken, dat daar werd gehouden. Zouden Kosovaarse voetballers en supporters een visum krijgen? Ja, want in 2015 had de voormalige judoka Poetin Driton Kuka en Majlinda Kelmendi toegelaten, ondanks hun paspoort. Majlinda won in het Russische Kazan, hief daar de Kosovaarse vlag en het Kosovaarse volkslied klonk in een zaal waarin alle aanwezigen, inclusief Poetin, opstonden.

10 jaar later zijn de zonen van gastarbeiders, met de door westerlingen bedachte vlag, wereldwijd 100 plaatsen gestegen op de voetbalranglijst. Ze hebben drie nationale teams met talenten gevuld – Zwitserland, Albanië en Kosovo – en staan vandaag voor de poorten van het WK, ditmaal in de VS. Servië, het land dat het Albanese volk uit zijn staat wilde uitroeien, met een in Europa beroemde voetbalschool, slikt de vernedering die is veroorzaakt door Manajs doelpunt in Servië en het succes van de Kosovaren. Het klaagt zonder enige waardigheid bij de UEFA omdat Kosovaren het Albanese adelaarsgebaar maken in Slowakije. Wat er in 10 jaar is gebeurd, is werkelijk een droom, verwezenlijkt door een getalenteerd volk dat de vrijheid verwierf, maar ook lange tijd geïsoleerd was door het visumregime:  vandaag wil dit volk zich wrekend bewijzen op het grootste podium ter wereld: het voetbal. Dit is de triomf van individuen van Albanese afkomst, die door de Servische bezetter werden verdreven, voor de oorlog of het wanbestuur vluchtten en schitteren in Germaanse systemen, bestuurd met discipline en visie. De talenten van Kosovo, gevormd door hun vaak eenvoudige, hardwerkende vaders, ooit producten van de Joegoslavische voetbalschool en geleid door Duitstalige Zwitserse trainers, geven niet alleen degenen die hun ouders mishandelden een les, maar heel Europa.

Kosovo is vandaag de Assepoester van het continent in het voetbal. Maar terwijl voetbal en judo in 10 of 27 jaar tijd zo veel vooruitgang hebben geboekt, voortbouwend op de traditie van voormalig Joegoslavië en de energie van onafhankelijkheid en vrijheid, en geleid door Duitstalige trainers, waar is de zelfbeschikkingspolitiek gebleven, die de westerse leermeesters negeert? Wat heeft de Kosovaarse politiek in deze tien jaar gedaan? Ze heeft noch zichzelf noch… het voetbal geholpen. Ze blijft het westerse geschenk van de staat verspillen: eerst met de klasse van commandanten die eeuwig aan de macht wilden blijven, totdat een deel van hen onterecht in Den Haag eindigde; en nu met een andere groep, gevangen in een amalgaam van linkse, slachtoffermakende theorieën, die het Westen uitdagen dat Kosovo heeft gecreëerd, en zo een dialoog blijft voeren die nooit eindigt. Ze wil delen in het voetbalsucces met geënsceneerd enthousiasme, emotionele berichten op sociale media of premies, maar heeft zelfs geen stadion gebouwd….

Het Kosovaarse voetbal, net als dat in Albanië, is de politiek voorbijgestreefd.

Het geeft haar het voorbeeld van hoe ze met de wereld moet omgaan, met de historische tegenstander en met landen die Kosovo niet erkennen (denk aan Muriqi: wat een Kosovaarse boodschap is zijn succes voor Spanje).

Wie heeft Servië in vredestijd verslagen: de politiek of het voetbal?

Wie heeft Kosovo bekendgemaakt in landen die het niet erkennen – de politiek of het voetbal?

Ik voel nu al aan dat de antiglobalistische filosofen die digitale legers aansturen ten dienste van de regering, de populaire voorkeuren op het netwerk wellicht in een Prishtina-centrische richting zullen sturen, zodat ze kunnen profiteren door Tirana minachtend te bejegenen. Jaloerse buren zullen investeren in het aanwakkeren van interne verschillen onder Albanezen, door die te politiseren en door het jammerlijke wapen van het slachtofferschap van de Servische minderheid te blijven inzetten. De Kosovaarse politiek zal proberen verdiensten op te eisen die haar niet toekomen, en haar moet eenvoudigweg worden gezegd: als jullie het voorbeeld van de sport hadden gevolgd of ermee hadden samengewerkt – van Majlinda en Driton in judo, van Zhegrova en Muriqi in voetbal, of van Rita Ora en Dua Lipa in de muziek – dan zou het de Kosovaarse politiek en staat beter zijn vergaan. De politiek heeft niet eens een nieuw stadion gebouwd, ondanks de gigantische beloftes om er een bij het dorp van iemand te bouwen, en toont nu onverschilligheid tegenover het verval van het stadion uit de tijd vóór de onafhankelijkheid midden in Pristina.

Parallellen tussen voetbal en voetbal… en de natie

Via de parallel tussen sport en politiek na de onafhankelijkheid komen we bij een andere grote vraag: een nieuwe staatsidentiteit of nationale identiteit?  Kan de nieuwe staat, de nieuwe samenleving, de grootsheid van een eventueel succes via kwalificatie voor het Amerikaanse WK dragen, en hoe zal die dat beheren? Een eerste aanwijzing kan worden gefilterd uit de woorden van de voorzitter van de Kosovaarse voetbalbond, Agim Ademi, in een interview met Top Channel. Ademi, zelf voetballer bij Prishtina in de jaren zeventig, assistent van de grote Vokrri en ook ondernemer met levenservaring in Zwitserland, heeft tot dusver bescheidenheid, wijsheid en ijzeren discipline getoond. Hij heeft zich nooit publiekelijk tegen de Albanese voetbalbond gekeerd, hoewel die hem spelers heeft afgenomen. Nu kan het omgekeerde gebeuren; daarom riep Ademi, wiens moment nu nadrukkelijk is aangebroken, alle Albanezen uit alle gebieden op zich met het Kosovaarse nationale team te identificeren. Hij heeft verstandig gekozen voor bescheiden maar strenge Duitstalige Zwitserse trainers, die hebben laten zien dat ze moeilijke karakters onder spelers kunnen bijsturen (denk aan Zhegrova bij de reserves), en eventueel ook managers en clubbestuurders. Hij heeft vakkundig de druk weerstaan van de politiek, die hem wil controleren en vandaag alleen maar zwijgt bij het succes van Ademi, terwijl ze wil profiteren van de energie die het succes van een klein volk genereert in een wereldwijde competitie die door miljarden mensen wordt bekeken.

Het Kosovaarse voetbal heeft een krachtig gevoel van collectieve verbondenheid aangewakkerd, dat het krachtige begin kan zijn van een nieuw nationaal gevoel. Ik doel niet op de ruzies op sociale media, vergelijkbaar met die tussen Lazio- en Roma-supporters, zoals: wij Kosovaren weten beter dan jullie in Albanië hoe we voetbal moeten spelen, enzovoort. Ik verwacht ook niet dat we, zoals Mandela die veel witte spelers in het Zuid-Afrikaanse team opnam, Servische spelers in het Kosovaarse nationale team zullen hebben, want de Serviërs onder leiding van Belgrado zullen dit team niet als het hunne accepteren. Wel verwacht ik dat Kosovaarse opinievormers dit onderscheidende succes van sommige delen van de natie, dat ook een nieuwe identiteit helpt smeden, zullen proberen te berijden; ze wanen zich moderne wedergeboortedenkers. De apologeten van de Kosovaarse natie als politiek project zullen er oppervlakkige munitie in vinden om de massa's op sociale media te voeden.

Kijk, voetbal is dus niet alleen voetbal: Kosovo heeft in 1999 de oorlog gewonnen, met zijn eigen bloed en de wapens van de NAVO, en is dus niet zoals Duitsland in 1954, dat de Tweede Wereldoorlog verloor. Als het verliezende Duitsland dankzij voetbal herrees, wat kan het winnende Kosovo dan bereiken? Als Frankrijk in 1998 de eenheid van black-blanc-beur (de multi-etniciteit) terugvond, wat zal Kosovo dan politiek en nationaal voortbrengen?

Laten we de confrontatie met Turkije afwachten – hopelijk houdt het weer zich goed en blijft het modder van het voormalige Joegoslavische stadion bespaard aan de jongens – en zien wat de collectieve lawine van rede en onrede voort zich zal uitstorten….